otvoreni M A N I F E S T

Volenti non fit iniuria /Onima koji pristaju ne nanosi se nepravda

Savremeni svijet je s onu stranu normalnosti. Živimo u vremenu produktivne i kontroverzne Internet zajednice,  medijskih obmana i zloupotreba, političkih i ekonomskih nereda i previranja, moralnog preispitivanja i dekadencije, snažnih društvenih i kulturnih izazova i neizvjesnih bio-tehnoloških promjena. Svjedoci smo globalne, regionalne i lokalne nestabilnosti, realnih kataklizmičkih prijetnji, ekstremnih socijalnih nejednakosti, obnove neslobode, mizantropije i očiglednog egoizma političkih i društvenih elita.

Današnje vrijeme je bez presedana u ljudskoj istoriji, suočavamo se s digitalizovanom i dehumanizovanom  stvarnošću, nepredvidljivim posljedicama tehnološkog napretka i  potencijalnim totalitarnim prijetnjama. 

Globalni klimatski, ekološki, migracioni, populacioni, bezbjedonosni, politički, kulturni i ekonomski rizici proizveli su stanje nesigurnosti, nepravde, nejednakosti, diskriminacije i cinizma. Politički populizam i neofašizam, demagogija vladajućih krugova, revitalizacija autoritarnih sistema i nacionalističkih ideja potisnuli su iscrpljena i diskreditovana liberalna, konzervativna i socijalistička shvatanja i prakse. Destruktivni identitetski oblici, zloupotreba religije i klerikalizacija javnog mišljenja feudaliziraju i zaglupljuju savremene ljudske zajednice.

Realni kapitalizam ugrožava ne samo liberalno-demokratske političke sisteme i koncept socijalne države blagostanja već i prijeti opstanku čovječanstva i drugih živih bića. Autoritarne i militarističke političke tendencije redukuju čovjeka na nemoćnog birača, potrošača etno-nacionalističkih mitova  i servilnog  konzumeristu. Svjetske i regionalne sile i njihove vladajuće klase tonu u retrogradne političke, kulturne i ekonomske obrasce i ponašanja. Humana i supremativna evropska utopija je degradirana od strane briselske administracije, konformističkih i nacionalističkih politika. Savremena politika Evropske unije u znatnoj mjeri je difamirala osnivačke ideale što je EU dovelo na ivicu kolapsa i proizvelo izolacionističko-populistički Bregzit. To je dovoljan  razlog za potrebu reafirmisanja odlučnih antifašističkih,  demokratskih i integralističkih proevropskih ideala i vrijednosti.

Prostor Jugoistočne Evrope je dominantno u rukama dezideoloških, etno-nacionalističkih, klerikalizovanih, koruptivnih i kriminalizovanih kvazi-elita, osuđen je na periferno tavorenje i ignorisanje od strane dezorijentisanog Brisela i pod očiglednim je teretom opresivne disolucije ex-Jugoslavije. Postjugoslovenske države i društva, ali i njihovo geopolitičko okruženje, suočavaju se sa odsustvom meritokratske građanske demokratije,  vladavine prava, ekonomske održivosti i liberalno-sekularne zajednice. Bivši jugoslovenski narodi su svoju sudbinu mahom predali u ruke političkim desperadosima i kreatorima zločinačkih etničkih nacionalizama i time su pokazali da su bili nedostojni Jugoslavije.

Crna Gora je u okašnjelom i dekadentnom procesu obnovila državnost, pravilno je izabrala krhku proevropsku orijentaciju ali je istovremeno potvrdila unutrašnju nemoć u izgradnji pravedne državne, patriotske i identitetske samosvijesti, primjerenog građanskog i sekularnog društva, produktivne i na kreativnom i napornom radu zasnovane ekonomije i pravno uređene zajednice. Crnogorska politička elita i tranziciona klasa potvrdila se kao izdanak postjugoslovenske neodgovorne, mediokritetske, prevrtljive i kleptokratske prakse. Inovativne, progresivne i nesebične političke i kulturne ideje, grupe i pojedinci su uglavnom marginalizovani dok je društvo svedeno na lične kalkulacije, partitokratske i privatne interese. Politička i etička izobličenost, institucionalna osrednjost ili neznanje, ekstraktivna ekonomija, kao i kriminalna percepcija života nametnuli su bezperspektivne i demotivišuće političke i socijalne obrasce i ponašanja.  

Odgovoran i progresivistički građanin sa osjećajem za zajednicu, ma gdje da živi,  ne može biti ravnodušan prema sadržajima vlastitog društva niti svijeta u kojem egzistira.  Društveni i politički eskapizam, oportunizam i strah znače pristajanje na globalne, regionalne i lokalne posljedice destruktivnih i kriminalnih politika i  retrogradnih političkih i društvenih procesa. Naši životi ne mogu biti bolji ako očekujemo da će ih neko drugi urediti ili da će neko drugi biti posvećen humanističkoj  viziji ljudskog društva. Niti globalno, niti regionalno, niti lokalno ne postoje drugi ljudi. Postoje samo građani koji mogu birati između jednakosti ili nejednakosti, slobode ili neslobode, znanja ili neznanja, hrabrosti ili straha. Opasnosti od post-modernog tehnološki usavršenog političkog i ekonomskog autoritarizma ali i planetarnog opstanka traže solidarnost, odgovornost,  intelektualnu, društvenu, političku akciju i otpor.

Svijetu, Evropi i Crnoj Gori potrebne su emancipatorske intelektualne, političke i kulturne energije, novi misaoni napori i praktični odgovori. Dehumanizirajuće politike i prakse vraćaju se na velika vrata, dok destruktivne ideologije nijesu mrtve već su  kamuflirane u nove degenerišuće političke, ekonomske i kulturne procese. Vrijeme koje je danas i vrijeme koje je pred nama traži kritička preispitivanja i razmišljanja i humane futurističke vizije i odgovore.

Digitalizovano doba i novo razumijevanje stvarnosti traže i  formulisanje odlučne, ideološki i intelektualno utemeljene liberalno-ljevičarske misli, kao i podsticanje društvenih aktivnosti koji neće razdvajati politiku i etiku, niti će ustuknuti pred retrogradnim procesima ili ekstremnim desničarskim ponudama. Potrebni su građani koji nijesu informatički robovi, konzumeristički oportunisti, amoralni ljudi bez sjećanja i solidarnosti, već prije svega socijalno odgovorni pojedinci motivisani nemiranjem i nepristajanjem.

Svima nama je potreban čovjek oslobođen od straha, distopijskog konformizma i sa snažnim osjećanjem za plemenite i solidarističke ideje i interese. Potreban je politički homo sapiens koji će u svakom kutku globalne zajednice vidjeti šansu za humanizaciju i održivost naše unikatne planete, kao i građanin koji neće prihvatiti društvenu i političku alijenaciju koja vodi obesmišljavanju života.

Državne zajednice i društva u kojima živimo možemo različito interpretirati ali radi se o tome da se oni moraju reformisati, nerijetko i radikalno mijenjati i iz temelja humanizovati.

Potrebne su nove ideje i nove misli, kao i nova društvena i politička utopija koja će se u bliskoj budućnosti opredmetiti u respektabilnoj, uravnoteženoj i za najveći dio ljudi prihvatljivoj realnosti. Jer, onima koji pristaju ne nanosi se nepravda.           

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *